Zeker van gelijkheid?

Morgen start in Leiden het jaarlijkse Veerstichting Symposium. Op dit tweedaags symposium op 8 en 9 oktober ontmoeten studenten en ‘vormgevers van de maatschappij’ elkaar en discussiëren over een thema.
Dit jaar is het thema ‘Bevrijd van Zekerheid’. Rianne Kouwenaar schreef haar essay, op basis waarvan ze werd gekozen voor deelname aan het symposium, over gelijkheid. Moeten we wel denken dat we zeker kunnen zijn van de behaalde overwinningen op het vlak van emancipatie?

Zeker van gelijkheid?Rianne Kouwenaar

Ze zien er op hun paasbest uit op hun bruiloft. Zij in een grijze zijden lange jurk, zij in een korter ivoorkleurig exemplaar. Toen het hooggerechtshof in Californië het homohuwelijk in 2008 legaliseerde, zijn ze onmiddellijk getrouwd. Je weet maar nooit wanneer deze beslissing weer wordt teruggedraaid, zo was hun gedachtegang. Laten we het zekere voor het onzekere nemen. En jawel, binnen luttele maanden werd de zogenaamde “California Marriage Protection Act” aangenomen en was het huwelijk weer voorbehouden aan heteroseksuelen.

Sommige rechten zouden alle mensen voor zeker moeten kunnen houden. Het recht om te trouwen, bijvoorbeeld. Of het recht om te stemmen. Als deze rechten eenmaal verworven zijn, is het daarom verleidelijk ze als nieuw verworven zekerheden te zien. In Nederland is het homohuwelijk tenslotte na een dik decennium helemaal ingeburgerd. En het algemeen kiesrecht staat nota bene al bijna een eeuw. Wie kan daar nog aan tornen? Zoals Californië ons echter laat zien, moet de vanzelfsprekendheid van mensenrechten continue herbevestigd worden.

Natuurlijk is het een goed teken dat deze rechten als nieuwe zekerheden worden gezien. Zo spreekt het van een ingrijpende cultuurverandering dat het tegenwoordig voor onbegrijpelijk en onmogelijk wordt gehouden dat vrouwen geen kiesrecht zouden hebben. Tegelijkertijd schuilt juist in dit onbegrip gevaar. Als we vergeten hoe eenvoudig het is voor de mensheid om te discrimineren, en deze discriminatie te rechtvaardigen, ligt bagatellisatie van huidige of toekomstige aanvallen op verworven rechten op de loer. Voorbeelden te over.In de Verenigde Staten ligt abortus constant onder vuur, is de gevangenispopulatie buitenproportioneel zwart en is het homohuwelijk slechts in een derde van de staten legaal. Maar dat is Amerika, zegt u? In Nederland werd het vorig jaar pas mogelijk voor vrouwen om zich verkiesbaar te stellen voor de SGP, wordt vijf dagen vaderschapsverlof als overwinning voor het vaderschap onthaald en alleen al de verschillende naar buiten gekomen incidenten in het afgelopen jaar getuigen van onmiskenbaar racisme in de Nederlandse samenleving. Deze incidenten worden vaak afgedaan met de opmerking: “er zijn toch veel grotere problemen in de wereld?”. Zo worden gevallen die erop wijzen dat er zelfs in Nederland niet altijd sprake is van gelijkheid, als uitzonderlijke incidenten afgedaan. Daarmee illustreert dit argument heel duidelijk hoe aanvallen op gelijkheid gebagatelliseerd kunnen worden, zodra ze voor zeker worden gehouden. Bovendien is het naïef om te denken dat gelijkheid binnen nationale grenzen te bereiken is. Zoals de invloed van Amerikaanse christelijke organisaties in Afrika op de acceptatie van homoseksualiteit laat zien, kunnen transnationale invloeden verstrekkende gevolgen hebben.

Een professor vroeg in mijn college eens wat we ervan zouden vinden als kinderen mochten stemmen. Te verwachten tegenargumenten werden genoemd: kinderen kunnen niet overzien wat het nationaal belang het beste dient, begrijpen ingewikkelde concepten als de economie niet, etc. Precies het soort argumenten, reageerde mijn professor, dat door tegenstanders van het algemeen kiesrecht werd aangehaald om aan te tonen dat vrouwen niet geschikt waren voor zo’n belangrijke taak. Als we vergeten hoe ondenkbaar de gelijkheid zoals we die nu ervaren eens was, staan we ook niet open voor het idee dat onze denkwijze ten opzichte van gelijkheid ook weer ten slechte zou kunnen veranderen. Wanneer we onze verworven rechten voor zeker houden, sluiten we onze ogen wanneer ze worden aangevallen. Dit maakt gelijkheid voor vele mensen tot een onzekerheid in hun dagelijks leven.

Photo credit: Martha Stewart Weddings

 

Deel op:

Leave a Reply