Yin, Yang en de Genderkoek

Voor de derde keer ging Floor van Schagen naar een meeting van Doetank PEER. Dit keer een training over gender(on)gelijkheid en hoe genderneutraal te handelen. Nieuwsgierig? Lees dan dit blog!

Door Floor van Schagen

Wat is gender(on)gelijkheid?Yin Yang en Genderbread 3.0

Om 13.00 uur startte trainer Nina Blussé de bijeenkomst met een ijsbrekend spel genaamd “ik ben vast de enige hier die…”. Lopend door de ruimte kon je je moment pakken, bij de mooi gebreide peer gaan staan en zeggen “ik ben vast de enige hier die..”, wat kan variëren van plakboeken maken tot priester worden. Hoe meer je je met de uitspraak verbonden voelde, hoe dichter je bij de desbetreffende persoon ging staan.

Na deze oefening gingen we in kleinere groepjes proberen erachter te komen wat gender(on)gelijkheid is. Dit deden we aan de hand van onze meegebrachte foto’s en artikelen en onze eigen ervaringen, zoals seksistische grappen of reacties. Door deze ervaringen leerde ik de anderen weer wat beter kennen, maar ook welke vormen genderongelijkheid allemaal kan aannemen. In ons groepje kwam ‘het systeem’ steeds weer terug als hardnekkige factor in genderongelijkheid: de cultuur of context waarin en waarmee je bent opgegroeid maakt dat je iets ziet als beperkend of vanzelfsprekend. Waarom wil een man bijvoorbeeld geen vrouwen deodorant gebruiken?

 

Mariólalá

Na een korte pauze nam dichter en kunstenaar Mario van Megen het woord en vertelde over zijn eigen ervaringen met gender en het hokjesdenken. De hokjes ervoer hij letterlijk op de basisschool waarin een harde lijn bestond tussen jongens en meiden en hij als enige alleen met meiden bevriend was. Zijn ‘coming out’ op z’n negentiende ziet hij als een verlate puberteit: hij durfde meer, ging op theater en ontplooide zichzelf cultureel.

Het resultaat van deze ontplooiing hebben wij ook mogen meemaken! Mario droeg twee gedichten voor met een licht erotisch sausje. Iets wat hij na zijn studie bouwkunde is gaan doen – niet alleen als Mario, maar ook als zijn vrouwelijk alter ego ‘Mariólalá’, compleet met vrouwelijke aankleding. Als Mariólalá voelt hij zich vrijer en zelfverzekerder om zich meer vrouwelijkheid te uiten, waar helaas (voor mannen) nog altijd een taboe op rust. Afgezien van leuke reacties op zijn alter ego, zijn er namelijk ook mensen die hem ontvrienden op facebook. De maatschappij houdt nog altijd vast aan cultureel bepaalde genderrollen.

Er is wel meer tolerantie voor homoseksualiteit merkt Mario in de tien jaar dat hij voorlichting geeft op middelbare scholen. Kinderen van nu zijn opgegroeid met het homohuwelijk en kunnen kennis maken met het begrip transgender via programma’s zoals ‘Hij is een zij.’

 

De genderkoek

Binair denken is volgens Mario geen oplossing. Beter is om een lijn te gebruiken waarop je je mate van mannelijkheid en vrouwelijkheid kunt aangeven. Hiermee is het niet meer of/of, maar kan het en/en worden. Met behulp van de ‘genderkoek’ wordt dit meer duidelijk: voor vijf gebieden (gender identiteit, romantische aantrekking, biologisch geslacht, seksuele aantrekking en je expressie) kun je aangeven waar je qua mannelijkheid en qua vrouwelijkheid zit.

Na Mario’s verhaal hebben we in de pauze dit voor onszelf proberen aan te geven op een groot vel papier, wat nog behoorlijk lastig is! Het kan namelijk ook nog verschillen per situatie waarin je je in bevindt. In ieder geval een interessante les om zo naar jezelf te kijken en een eye-opener voor mezelf om te zien in welke mate ik me vrouwelijk en mannelijk voelde en waar ik dat niet zo goed wist.

 

Visie van Jens

Oprichter van eMANcipator Jens van Tricht vertelde ons na de pauze over zijn visie op gender en ons hokjesdenken. We worden vanaf onze geboorte in het hokje man of vrouw gestopt. Hokjes die enorm zouden verschillen van elkaar. Bijvoorbeeld: homofobie en kostwinnerschap is iets heel mannelijks en zorgen en anorexia iets heel vrouwelijks. De hogere waardering van mannelijkheid geldt hierbij als hoofdoorzaak van genderongelijkheid.

Jens grafiek Jens maakte veel gebruik van tekeningen om zijn visie te verduidelijken en dat vond ik vrij openbarend. Een goed voorbeeld daarvan is deze grafiek  (zie foto) die laat zien dat mannen en vrouwen helemaal niet zoveel van elkaar verschillen. De overlap (paars) is namelijk veel groter dan de enkel blauwe (mannelijke) en roze (vrouwelijke) stukken. De verschillen tussen mannen onderling en vrouwen onderling zijn veel groter. Door middel van een plaatje wordt zoiets veel duidelijker en logischer.

Door ons meer te richten op gelijkenissen dan verschillen tussen vrouwen en mannen kunnen we tot gendergelijkheid komen. Als we ons realiseren dat er niet zoveel verschil is, waar hebben we die hokjes van man/vrouw dan nog voor nodig?

 

Yin & Yang

Vrouwen zijn al een tijdje bezig met het veroveren van het mannelijk domein, zoals op het gebied van stemrecht, arbeid en onderwijs. Nu is het de beurt aan mannen om in het vrouwelijk domein te gaan rondkijken. “Maar wil je dan dat iedereen hetzelfde wordt?” vroeg iemand uit de groep. “Juist niet”, aldus Jens, “we moeten juist erkennen dat we allemaal verschillen, als MENS, waarbij zowel mannelijkheid als vrouwelijkheid mogelijk is en evenveel gewaardeerd wordt”. Het gaat dus om Yin en Yang, een balans in plaats van hokjesdenken.

 

Aan alles komt een einde…

Na het verhelderende ‘college’ van Jens gingen we wat DOEN – PEER is niet voor niets een DOEtank. Mensen mochten een casus inbrengen met betrekking tot gender ongelijkheid waarover we in groepjes gingen brainstormen over hoe daarop te reageren. De onderwerpen varieerden van ‘wat te doen als je dochter een barbiepop krijgt die onrealistische lichaamsverhoudingen’ heeft tot ‘hoe om te gaan met ongemakkelijke of negatieve reacties op feminisme tijdens een date’. Dit laatste was voor mij heel herkenbaar, al was het dan niet tijdens een date maar meer op feestjes of verjaardagen waar feminisme, ongelijkheid of seksisme ter sprake komt.

Tot slot schreven we op een blaadje onze ‘take home message’: wat neem je mee van deze bijeenkomst en wat ga je hierna thuis anders doen? Om dit vervolgens op een onverwacht moment weer terug te krijgen. Behalve deze take home message neem ik in ieder geval nieuwe leuke contacten mee, ‘food for thought’ over (on)gelijkheid én een mooie herinnering aan een inspirerende middag!

Deel op: