Over Meisjes, Jazz en Trots Ongesteld Zijn

Feministische kunst: daar krijg je visioenen van vaginakleiende vrouwen van. Toch?

Afgelopen PEER-meeting vertelde genderdocent en theatermaker Maruja Bobo Remijn dat niet alleen in meer controversiële feministische kunst, maar ook in het vroegere impressionisme en de huidige jazz de meisjes en vrouwen maar sporadisch opduiken. Dat is onrechtvaardig maar ook jammer stelt Elizabeth Venicz. Want: kunst door vrouwen is juist vaak zo origineel. 

Door Elizabeth Venicz

Mary Cassatt - 'The Child's Bath', 1893
Mary Cassatt – ‘The Child’s Bath’, 1893

Denkend over kunst merk je pas hoe je ongemerkt de ‘laten we het wel gezellig houden’-bril van Mathijs van Nieuwkerk op doet. Kunst ja graag, maar dan wel aansprekend. Graag vreemd dus, maar niet te erg. Het liefst met een beetje een leuke maker die er bevlogen dingen over kan vertellen. Geen gezeur over representatie of vrouwelijkheid a.u.b.

Feministische kunst: daar krijg je visioenen van vaginakleiende vrouwen van. Of hoe een van de vrouwen op de november-meeting van Doetank PEER het formuleert: “Ik liep met mijn vriend over een tentoonstelling die speciaal ging over kunst van vrouwen en we dachten alleen maar. Bah wat is dit? Dit is helemaal niet mooi.” Feministische kunst klinkt als een echo uit een lang voorbij decennium. Kunst met een statement kan soms zo, nou ja, een statement zijn. En misschien wil je liever geraakt worden. Of zoals Cindy Sherman, een fotografe die in haar werk speelt met de clichébeelden van vrouwen, het zegt: “Ik maak geen feministische kunst, want ik wil niet in een hokje.” En tja, wie wel?

Tijdens de PEER-meeting wil docent genderstudies en theatermaker Maruja Bobo Remijn dat beeld graag opschudden. Ze neemt ons daarvoor om te beginnen mee naar de wereld van de Franse impressionisten aan het einde van de 19ee eeuw. De wulpse vrouwenfiguren van bijvoorbeeld Renoir en Monet kent bijna iedereen, maar wie heeft er nog gehoord van Berthe Morisot of Mary Cassatt? Waar hun mannelijke collega’s veel vrouwen in het nachtleven portretteerden, schilderden zij vaak huiselijke scènes. Schilderende vrouwen hadden in die tijd dezelfde status als prostituees, dus verwonderlijk is het niet dat ze liever onderwerpen kozen die voor vrouwen niet al te controversieel waren. Al zal een deel van de reden ook praktisch zijn geweest. Met een kind heb je minder tijd om in de kroeg te zitten. Iemand als Mary Cassatt die naast een intieme badscène van een kind ook scènes buitenhuis schilderde, is nooit in de canon terecht gekomen. En dat lag niet perse aan de kwaliteit van haar werk.

800px-Berthe_Morisot_002

Berthe Morisot – ‘Eugene Manet on Isle of Wight’, 1875

Maar de impressionisten, dat is lang geleden. Er is veel veranderd sindsdien, zou je denken. Dus nam Maruja ons mee naar de wereld van de jazz. ‘This girl plays jazz’ is de titel van een recent onderzoek naar vrouwelijke jazzmuzikanten. En dat is opzienbarender dan het klinkt want meisjes spelen geen jazz. Jazz-zangeressen zijn er genoeg, maar vrouwelijke jazzmuzikanten die zijn er niet, vrijwel niet. Zo weinig dat het moeite kost om er meer dan twee van enige naam te noemen. Probeer maar eens. Jazz is a man’s world. Met subtiele en minder subtiele uitsluitingsmechanismen. Daar kun je je bij neerleggen, maar je kunt ook denken: dat moet toch anders kunnen. De Amerikaanse non-profit organisatie die jazz aan het kind wil brengen heeft vanwege het feit dat maar 20% van hun leerlingen meisje is, speciaal de Girls Jazz Day geïntroduceerd.

Is het toch weer tijd voor feministische kunst? Kunst die onder andere benadrukt dat er meer meisjes mee mogen en moeten doen in de kunstwereld? De Iraans-Engelse Sarah Maple (29) vindt van wel. Zij gebruikt het woord ‘feminisme’ bijna pesterig. “God is feminist.” staat er bij een schilderij van een kaarsrechte jonge vrouw met hoofddoek. En dat levert aanstekelijke kunst op. Zoals dat schilderij van een vrouw met een witte jurk en een bloedvlek bij haar kruis, te midden van een druk gezelschap dat alleen oog heeft voor die vlek. ‘Menstruate with pride’ is de titel. Een statement, maar wel één waar ik een grote grijns van op mijn gezicht krijg.

Menstruate with PrideSarah Maple – ‘Menstruate With Pride’, 2012

Zou ze bij Matthijs van Nieuwkerk mogen aanschuiven als ze in maart naar Nederland komt voor haar expositie? Of is ze daar te vreemd voor? Jij en ik moeten haar in ieder geval zien te ontmoeten in maart.

Sarah Maple’s werk is van 14 maart tot 11 april 2015 te zien in de KockXBos Gallery in Amsterdam

Dit blog is geschreven naar aanleiding van de PEER-meeting van Doetank PEER. Wil je ook een keer bij zo’n meeting zijn? Dat kan! Ga naar info en kijk bij “Waar en wanneer zijn de bijeenkomsten?”    

Deel op:

Leave a Reply