Ik wil een wereld waarin mannen elkaar aanspreken op seksueel geweld

Van argeloze ‘locker room talk’ naar de confronterende 45% van zogenaamde incidenten tot dagelijkse ervaringen, van onschuldige bier-en-tietgrappen naar verhalen over schuldige daders, van stilzwijgende mannen naar gezamenlijk strijden en van schaamte voor seksueel geweld naar een keuze die geen man ooit zou moeten maken.

Door Jasper Albinus

 

Dat waren woorden die woensdagavond 7 december in de stadstuin van Utrecht werden uitgesproken. Een zaal gevuld met mensen, mannen en vrouwen die zich er anno 2016 hard voor willen maken dat seksueel en fysiek geweld tegen vrouwen nooit mag worden genegeerd of goedgepraat en juist over dit onpopulaire, taboegevoelige en geladen onderwerp in gesprek wilden gaan.

Het evenement “Seks is geweld(ig)” vond plaats in het teken van de White Ribboncampagne. Deze campagne geeft gehoor aan de misstanden, praktijken en gepubliceerde cijfers die laten zien dat seksueel en fysiek geweld tegen vrouwen niet een incidenteel fenomeen is, maar een onderdeel van het dagelijks leven van vele vrouwen in de wereld, en daarmee ook in Nederland.

Wat wordt er dan verstaan onder seksueel geweld?
Dit was een van de eerste vragen die de panelleden van deze avond kregen voorgeschoteld en deze vraag liet goed zien waar de discussie over seksueel geweld vaak over gaat: cijfers, kant-en-klare bewijzen en ervaringen van geweld die zo zwart-wit mogelijk moeten zijn. Panellid Hannah Harthoorn van Emancipator en expert op gebied van mannen en geweld, benoemde op basis van haar onderzoek de volgende definities:

“Onder fysiek geweld wordt verstaan: slaan, duwen, slaan met vuist of een hard voorwerp, schoppen, in brand steken, proberen te doen stikken of wurgen, steken met een scherp voorwerp of wapen, schieten met een vuurwapen, iemands hoofd tegen iets aan slaan.”

“Seksueel geweld omvat verkrachting, poging tot verkrachting, dwingen tot deelname aan seksuele handelingen en seksuele activiteiten onder bedreiging afdwingen.”

Dat 45% procent van alle vrouwen in Nederland met deze vormen van geweld krijgt te maken kwam hard aan bij de aanwezigen. Dat we het echter direct alleen over cijfers hebben, liet volgens Hanna zien dat we in het gesprek hierover veel stappen hebben overgeslagen.

Als jij het niet gaat vertellen, wie vertelt het dan wel?
Dat is een veel groter probleem. Dit ondervond panellid Anke Laterveer, schrijver en cabaretier, toen ze publiekelijk over haar aanranding sprak in de media. Schaamte en zwijgzaamheid rondom seksueel geweld is nog steeds zo vanzelfsprekend in de samenleving, waardoor cijfers vaak niet de gehele waarheid geven.

Zo vertelde ze hoe ze zich een compleet vreemde voelde in haar eigen huis toen haar dader haar aanrandde en vervolgens niet weg wilde gaan.  In de nasleep van de aanranding zei de politie tegen haar dat ze met dit soort gevoelige aangiftes niet goed waren en daarnaast dat ze beter geen aangifte kon doen, omdat haar verhaal in een te grijs gebied valt. Tijdens deze situatie waren haar vriendinnen haar enige steunpunt. Naar aanleiding hiervan werd besproken hoeveel vrouwen elkaar appen om te laten weten dat ze veilig thuis zijn gekomen. “Bier-en-tietgrappen zijn niet zo grappig meer als dat betekent dat ik mijn vriendinnen moet appen om hen te laten weten dat die man bij de bar mij niet achterna heeft gezeten.”

Kennelijk was haar aanranding geen reden voor autoriteiten om in te grijpen. Haar aangrijpende verhaal was echter geen betoog van zelfmedelijden, maar opende een dialoog waarbij andere vrouwen in de zaal naar voren kwamen om over hun ervaringen te vertellen, van de seksistische oom in de familie, die vreemd genoeg wordt gedoogd, tot pogingen van verkrachting door ‘dierbare’ naasten. Vrouwen worden volgens Anke nog teveel in de daderpositie gestopt: “Hoeveel had je dan gedronken?”, “Wat had je dan aan?”, met de nadruk op zij is verkracht maar niet hij heeft verkracht.

Ik schaam mij om mijn mannenlichaam
Het zwijgen over seksueel geweld gebeurt volgens panellid Kevin Heller, schrijver voor Vileine, echter niet alleen door diegenen die het ervaren, maar ook door hen die er van een afstandje naar staren. Teveel mannen voelen zich snel aangevallen door het statistische gegeven dat negen van de tien daders mannen zijn. Mannen denken als ze hierop worden aangesproken te snel: “je noemt mij een verkrachter.”

Mannen spreken zich volgens Kevin nog te weinig uit over seksueel geweld en worden als ‘geslachtsverraders’ gezien ze als ze wel andere mannen op hun gedrag aanspreken. Het is makkelijk om je bij het Glazen Huis uit te spreken tegen seksueel geweld tegen vrouwen in conflictgebieden, maar wanneer het dichtbij komt is er een sterke groepsdruk onder mannen om er niet over te praten.

Het tragische verhaal over de verkrachting van het meisje Marlise op Kevin’s schoolreisje deed hem later inzien dat hij onderdeel van het probleem is, wanneer hij zeer ongepaste opmerkingen in zijn mannelijke vriendengroep gewoon door de vingers ziet. Het gaat er niet om elke man als dader en elke vrouw als slachtoffer terecht te wijzen of om je te schamen voor je mannenlichaam omdat mannen zo vaak dader zijn. Het is van belang om in te zien dat opscheppen over het meenemen van een dronken meisje die haar consent niet kan geven, bijdraagt aan een cultuur waarin geweld tegen vrouwen normaal wordt gevonden.

Ik wil een wereld waarin mannen elkaar aanspreken op seksueel geweld
De avond draaide echter niet alleen om het aankaarten van een probleem, maar ook om ons allen af te vragen: what’s next? Vooral nadat alleen al in de zaal was gebleken hoeveel ervaringen, verhalen en terechte frustraties er zijn over seksuele geweldpleging tegen vrouwen.

Volgens Anke is het met name belangrijk dat vrouwen, wanneer ze het kunnen en willen, over hun ervaringen blijven praten. Daarbij is het ook belangrijk dat ze dit kunnen doen zonder meteen reacties van ongeloof of ‘eigen schuld’ te krijgen. Dat is de enige manier om het stigma over seksueel geweld te doorbreken als iets dat niet alleen op afstand gebeurt, maar ook in je directe omgeving.

Deze voortdurende dialoog moeten we volgens panellid Sander Philips, schrijver voor Stellingdames, niet alleen voeren in vriendinnengroepen, maar juist met mannen. Ook mannen zouden een luisterend oor moeten zijn wanneer je lastig wordt gevallen in de club of liever bepaalde openbare plekken wil vermijden.

Het belangrijkste is dat deze dialoog wordt gevoerd in bed met je partner(s). Consent kan volgens Anke heel sexy zijn, maar dan moeten wel impliciete gevoelens van dwang, angst of machtsverhoudingen worden uitgesproken.

Als man gebruik ikzelf mijn stem door dit artikel te schrijven en deze waardevolle boodschappen uit het evenement “Seks is geweld(ig)” te delen. Ik hoop dat de boodschap van de White Ribboncampagne zich elk jaar als een olievlek verspreidt over de woonkamers, slaapkamers en openbare plekken in een wereld waar uitspraken als ‘Grab them by the pussy’ tot het verleden behoren.

Wat kan jij nu doen als lezer? Laat jouw statement tegen seksueel en fysiek geweld achter op http://daarmagjenooitvoorkiezen.nl/ en deel het met vrienden, familie en mensen in je omgeving. Wil je zelf het verschil maken rondom deze thema’s bij de actiegroep Mannen en Emancipatie van Doetank PEER? Mail naar jasper@doetankpeer.nl.

Bronnen:
http://www.emancipator.nl/new/wp-content/uploads/2016/05/Factsheet-Geweld-tegen-Vrouwen-1.pdf
https://www.atria.nl/epublications/IAV_B00109721.pdf

Deel op: