Gesprekstarter: Wat vind jij van genderneutrale toiletten?

Genderneutrale toiletten, goed idee? We vragen het ‘Gemiddeld Nederland’

Het is een donderdagavond, we spreken af op Utrecht Centraal en splitsen op in twee cafés waar veel reizigers even de tijd nemen om hun koffie te drinken. We zijn op een missie: we willen weten wat ‘gemiddeld Nederland’ denkt over gemengde (genderneutrale) toiletten. Het is geen makkelijke taak, om met de vraag “wat vind jij van genderneutrale toiletten?” een gesprek met een vreemd persoon te beginnen. Maar vol motivatie gingen we op pad.

De vraag op welke plek nou typisch ‘gemiddeld Nederland’ te vinden is, heeft vermoedelijk geen één antwoord en verschilt per stad, per publieke ruimte. We zijn uiteindelijk op de Starbucks op Utrecht Centraal uitgekomen omdat er relatief veel diverse mensen komen: mensen met een hoofddoek en zonder, oudere mensen, jonge mensen, mensen met een zakenpak, of in vintage jeans. Met blond, blauw of zonder haar. Een hoop variëteit dus. Geeft dat ook een hoop verschillende meningen?

Deze actie, ondanks dat ik ‘m zelf bedacht heb, was voor mij een behoorlijke drempel. “Een vreemde vragen voor een gesprek, waar heb ik mezelf nu weer ingewerkt?!”, spookte in de dagen ervoor regelmatig door mijn hoofd. Mijn introverte kant liet plots sterk van zich horen en dat was behoorlijk confronterend. Uiteindelijk kwam daar, zittend in het café, toch het moment waar ik de eerste stap moest gaan maken. Een ouderlijk echtpaar leek makkelijk aanspreekbaar en voelde laagdrempelig. Zodoende schoof ik aan.

“Hallo, mag ik u wat vragen? Wij zoeken naar de meningen van de mensen hier over een bepaald onderwerp. Vandaag gaat dat over genderneutrale toiletten. Mag ik even met u praten?”

Zo ging dat dan perfect in mijn hoofd. Het kwam er veel onhandiger uit. Gelukkig stond het stel zeer open om te praten. Vrolijk vertelden ze dat het ze niets uitmaakt, en dat ze zelf ook regelmatig het toilet van het andere geslacht inliepen als de rij te lang was. Rebelse ouderen, deze mensen mocht ik graag! Maar om ‘neutraal’ te blijven probeerde ik vanuit een kritische positie vragen te blijven stellen. “Voelde u zich ongemakkelijk in het andere-geslacht-toilet?”, “Bent u op deze ‘daad’ weleens aangesproken?”, “Voelde u zich onveilig toen een ander persoon hetzelfde deed terwijl u in het ‘juiste’ toilet was?”. Hun antwoorden waren in eenzelfde nonchalante vibe: “We doen het gewoon, en hebben er geen enkel probleem mee!”. Mooie mensen.

Na een uur te hebben gesproken met andere mensen hier en daar, soms afgewezen, soms in een langer gesprek verzeild, zijn we weer bij elkaar gekomen om de ervaringen te delen. We hebben een aantal interessante conclusies en openbaringen gehad. Zo hadden wij zo’n verandering nooit vanuit een religieus oogpunt bekeken: een vrouw met een hoofddoek vertelde hoe ze in principe geen probleem met genderneutrale toiletten zou hebben, ware het niet dat ze soms het toilet gebruikte om haar hoofddoek even af te doen en recht te zetten. In het bijzijn van een man zou ze dat wel lastig vinden.

Interessant was dat veel mensen (inclusief mannen) de conclusie trokken dat de mannen-wc’s viezer zijn dan de vrouwen wc’s. We vroegen ons achteraf af of dat dit waar is of voortkomt uit een algemeen geaccepteerd beeld. Er blijken studies te zijn die ook het tegenovergestelde aantonen. Dat mannen-wc’s dus viezer zouden zijn lijkt een vervormde blik op de werkelijkheid.

Een ander veelgehoorde beer op de weg naar de afschaffing van man/vrouw wc’s zijn de kosten. Een derde wc variant, of alle wc’s verbouwen, kost veel geld. Is zo’n radicale stap nou echt nodig en waardevol genoeg? Daarbij helpt het volgens een aantal mensen ook niet dat zo’n ontwikkeling opgedrongen lijkt te worden door een ‘minderheid’, zonder dat daar een gedegen en diepgaandere onderbouwing vanuit een onderzoek achter zit. Zo’n idee voelt dan vooral als een ongeleid projectiel dat vanuit een kleine groep mensen in de politiek terecht komt, terwijl ‘de meerderheid’ daar helemaal niet op zit te wachten. Met een stevige onderbouwing vanuit sociaalwetenschappelijke hoek zou zo’n verandering sneller geaccepteerd worden.

We werden ook geconfronteerd met onze eigen vooroordelen. Zo zat daar een keurig, zakelijk geklede man die tegen onze intuïtie in verrassend open-minded reageerde met: “ja, daar heb ik nooit over nagedacht, misschien moeten we dat gewoon eens proberen!” Zo werden we weer even herinnerd aan het gezegde: “never judge a book by its cover.”

Ook hebben we iets geleerd over onze maatschappelijke bubbel. Want wat hier heel normaal is geworden (gescheiden man/vrouw wc’s), is in Zweden veel minder aan de orde. Daar blijken gemengde toiletten de norm! Ik ben nu nieuwsgierig geworden hoe die ontwikkeling daar tot stand is gekomen, en hoe de maatschappij daar mee om is gegaan.

Al met al was deze gesprekstarter een bijzonder informatieve, uitdagende en blikverruimende avond voor ons, en zijn we zeker van plan deze actie voort te zetten in 2017.

Heb jij suggesties voor een onderwerp die we kunnen voorleggen aan ‘gemiddeld Nederland’? Zou je eens mee willen doen? Heb je tips voor goede locaties om deze actie te doen? Laat een comment achter!

Deel op: